For, Since, Already, Yet, Just (Present Perfect)

Özetle

Yakın geçmiş zamanla (present perfect) en sık kullanılan küçük kelimeler: ne zamandır sürdüğünü (for / since), olup olmadığını (already / yet / just) ve hayatında hiç yapıp yapmadığını (ever / never) söyler.

Yapısı

Kurallar

• for + süre (ne kadar zamandır): for two hours, for a week, for a long time. since + başlangıç noktası (ne zamandan beri): since Monday, since 9 o'clock, since 2020. Soru: How long have you...?
• Geçmişte başlayıp hâlâ süren durum present perfect ile söylenir: I've known her for ten years. (I know her for ten years.)
• just = az önce. have / has ile fiilin üçüncü hâli (V3) arasına gelir: I've just eaten.
• already = çoktan, zaten (beklenenden önce). Genelde olumlu cümlede, have ile V3 arasında: I've already paid.
• yet = henüz, daha. Soru ve olumsuz cümlede, genelde cümlenin sonunda: Has the bus come yet? It hasn't come yet. Amerikan İngilizcesinde just, already, yet geçmiş zamanla da sık kullanılır: Did you eat yet?
• ever = hiç (hayatında), çoğunlukla soruda: Have you ever been to Rome? never = hiç ...-medi; fiil olumlu kalır: I've never been there. (I haven't never)

Türkçede nasıl?

• Türkçede “üç yıldır” süreyi (for), “2020'den beri” başlangıcı (since) söyler. Ama Türkçede fiil şimdiki zamanda kalır (“Burada oturuyorum”); İngilizcede present perfect gerekir: I've lived here for three years. Türklerin en sık hatası I live here since 2020.
• “Henüz yemedim” → I haven't eaten yet. Türkçede “henüz” başta durabilir; İngilizcede yet genelde sona gider.
• Türkçede “Hiç gitmedim” derken hem “hiç” hem olumsuz ek var. İngilizcede never tek başına olumsuzdur, fiil olumlu kalır: I've never been there.
• “Az önce geldim” Türkçede “-di” ile söylenir; İngiliz İngilizcesinde I've just arrived. denir; Amerikan İngilizcesinde I just arrived. da çok yaygındır.

Örnek cümleler

• I've worked here for five years.
  Beş yıldır burada çalışıyorum.
• We've been at the hotel since Monday.
  Pazartesiden beri oteldeyiz.
• The taxi has just arrived.
  Taksi az önce geldi.
• I've already booked a table.
  Masayı zaten ayırttım.
• Has your bag arrived yet?
  Çantan geldi mi?
• I haven't checked my email yet.
  E-postama henüz bakmadım.
• Have you ever been to Cappadocia?
  Hiç Kapadokya'ya gittin mi?
• I've never seen snow.
  Hiç kar görmedim.

Sık yapılan hatalar

• ✗ I live here since 2019.✓ I've lived here since 2019.Hâlâ süren durum için present perfect gerekir.
• ✗ I've worked here since five years.✓ I've worked here for five years.Süre için for, başlangıç noktası için since kullanılır.
• ✗ I haven't never been to London.✓ I've never been to London.never tek başına olumsuzdur; fiil olumlu kalır.
• ✗ I've finished yet.✓ I've already finished.Olumlu cümlede yet değil already kullanılır.

Kendini dene

1. I've known Deniz ___ ten years.

   Deniz'i on yıldır tanıyorum.

   since · for · ago

   Cevabı göster

   for — ten years bir süredir; süre için for kullanılır.

2. She's been in Izmir ___ last summer.

   Geçen yazdan beri İzmir'de.

   since · for · from

   Cevabı göster

   since — last summer bir başlangıç noktasıdır; since kullanılır.

3. I haven't paid the bill ___.

   Hesabı henüz ödemedim.

   already · just · yet

   Cevabı göster

   yet — Olumsuz cümlede “henüz” yet ile söylenir ve sona gelir.

4. Have you ___ tried Thai food?

   Hiç Tayland yemeği denedin mi?

   ever · yet · for

   Cevabı göster

   ever — Hayatında hiç yapıp yapmadığını sorarken ever kullanılır.

5. The train has ___ left. You can't catch it now.

   Tren az önce kalktı. Artık yetişemezsin.

   yet · just · ever

   Cevabı göster

   just — “Az önce” just ile söylenir; have ile V3 arasına gelir.