make mi do mu? say mi tell mi? (Farkları ve kalıplar)

Özetle

Türkçedeki “yapmak” İngilizcede make ve do, “söylemek” ise say ve tell olarak ikiye ayrılır. Hangisinin kullanılacağını çoğu zaman kelimenin yanındaki isim belirler; bu ikilileri kalıp olarak öğrenmek gerekir.

Yapısı

Kurallar

• make genellikle sonunda yeni bir şey ortaya çıkan işler içindir: make breakfast, make coffee, make a plan, make a noise, make money.
• do genellikle işler, görevler ve ev işleri içindir: do homework, do the shopping, do the dishes, do exercise, do a job. Belirsiz bir eylemden söz ederken de do kullanılır: What are you doing? I didn't do anything.
• Kural her zaman tutmaz; bazı kalıpları olduğu gibi ezberle: make a mistake, make a decision, make a phone call, make a reservation, make the bed ama do me a favour, do your best.
• tell'den sonra genellikle söylediğin kişi gelir ve araya to girmez: Tell me., She told the driver the address.
• say'den sonra kişi değil söz gelir: say hello, say sorry, say yes. Kişiyi eklemek istersen to kullanılır: She said goodbye to us. (She said us goodbye.)
• Bazı kalıplarda tell kişisiz de gelir: tell the truth, tell a lie, tell a story, tell a joke. Birinin sözünü tırnak içinde aktarırken genellikle say kullanılır: “I'm hungry,” she said.

Türkçede nasıl?

• Türkçede “hata yapmak”, “ödev yapmak”, “kahve yapmak”, “alışveriş yapmak” hep aynı fiille söylenir. İngilizcede bunlar ikiye ayrılır: make a mistake, make coffee ama do homework, do the shopping. “Yapmak” gördüğünde otomatik olarak do deme, ismin kalıbını düşün.
• Türkçede “yapmak” her zaman çıkmaz: “karar vermek” make a decision, “telefon etmek” make a phone call, “bulaşık yıkamak” do the dishes, “yatağı toplamak” make the bed. Kalıbı İngilizce olarak öğren.
• “Bana söyle” Türkçede “bana” ile kurulduğu için Türkler Say me. der; bu yanlıştır. Kişi varsa tell kullan: Tell me. “Ona söyledim” = I told him. ya da I told her.
• “Merhaba de”, “Evet dedi” gibi “demek” cümleleri say ile kurulur: Say hello., He said yes. “Hikâye anlatmak” ise tell a story olur, say a story değil.

Örnek cümleler

• Sorry, I made a mistake on the form.
  Pardon, formda bir hata yaptım.
• Can I make a reservation for tonight?
  Bu akşam için rezervasyon yapabilir miyim?
• I'll make some coffee.
  Biraz kahve yapayım.
• We do the shopping on Saturdays.
  Alışverişi cumartesi günleri yapıyoruz.
• Who does the dishes at home?
  Evde bulaşıkları kim yıkıyor?
• Could you do me a favour?
  Bana bir iyilik yapar mısın?
• Can you tell me your room number?
  Oda numaranızı söyler misiniz?
• She said goodbye and left.
  Hoşça kal dedi ve çıktı.

Sık yapılan hatalar

• ✗ I did a mistake.✓ I made a mistake.Hata için make kullanılır: make a mistake.
• ✗ I have to make my homework.✓ I have to do my homework.Ödev bir iştir; do homework denir.
• ✗ Can you say me the address?✓ Can you tell me the address?Kişi (me) varsa tell kullanılır; say'den sonra doğrudan kişi gelmez.
• ✗ He told that he was tired.✓ He said that he was tired.tell'den sonra kişi gerekir; kişi yoksa say kullanılır (ya da He told me that…).

Kendini dene

1. Sorry, I ___ a mistake with your order.

   Pardon, siparişinizde bir hata yaptım.

   did · made · said

   Cevabı göster

   made — Hata kalıbı make ile kurulur; geçmiş zamanda made olur.

2. Can you ___ me the way to the station?

   Bana istasyonun yolunu tarif eder misin?

   tell · say · do

   Cevabı göster

   tell — Ardından kişi (me) geldiği için tell kullanılır.

3. I usually ___ the shopping on Saturday mornings.

   Alışverişi genelde cumartesi sabahları yaparım.

   do · make · tell

   Cevabı göster

   do — Alışveriş bir iştir; kalıbı do the shopping'dir.

4. He ___ goodbye and got into the taxi.

   Hoşça kal dedi ve taksiye bindi.

   told · made · said

   Cevabı göster

   said — Ardından kişi değil söz (goodbye) geldiği için say kullanılır; geçmişi said.

5. I'd like to ___ a reservation for two people.

   İki kişilik rezervasyon yaptırmak istiyorum.

   do · say · make

   Cevabı göster

   make — Rezervasyon kalıbı make ile kurulur: make a reservation.